Słowo na dziś: hipokryzja

Zauważyłam, że dosyć często używam tego słowa. Dzieje się to głównie w przypadku rozmów dotyczących różnych obszarów życia społecznego, funkcjonowania współczesnego człowieka. Co właściwie oznacza ten wyraz? Podstawowe słowniki określają go jedynie synonimami takimi jak: obłuda, fałsz, dwulicowość, nieszczerość, udawanie. Warto zwrócić uwagę na negatywnie wartościujący ten wyraz przedrostek hipo-, który wskazuje na zachowanie poniżej normy. Znaczenie tego wyrazu można odkryć dzięki zagłębieniu się w jego etymologię. Władysław Kopaliński przytacza następujące greckie wyrazy:

  • hypokrites – ‚aktor, hipokryta’
  • hypokrisis – ‚odpowiedź, przemawianie; gra sceniczna; hipokryzja’
  • hypokrinesthai – ‚odpowiadać; grać rolę; udawać’ [1]

Tak więc hipokryta to człowiek odgrywający rolę, działający, myślący, stosujący niespójny system zasad. Co więcej robiący to umyślnie, świadomie, zachowujący pozory w celu uzyskania własnych korzyści, oszukania innych. Zastanawiam się jednak czy każdy, u którego zauważyć można takie zachowanie nazwany może być hipokrytą. Co jeśli jego niespójność w działaniu, zaprzeczanie samemu sobie nie są świadome, a wynikają głównie z wewnętrznych sprzeczności, braku odwagi w kierowaniu się własnymi przekonaniami, które odmienne są od uniwersalnych zasad społecznych? To pytanie jak na razie pozostaje dla mnie otwarte. Na pewno nie mam wątpliwości w przypadku odniesienia tego słowa do person politycznych. Szczegółowych przykładów nie trzeba tutaj nawet podawać – każdy czytający to wspomni mimochodem jakąś hipokryzyjną/hipokrytyczną postać sejmową. Umyślnie zapisałam tutaj dwie przymiotnikowe formy od słowa hipokryzja. Która jest poprawna? Właściwie to obie. Wyjaśnia to między innymi Mirosław Bańko: „Za pierwszą z tych form przemawia bardzo wyraźna analogia do innych licznych wyrazów na -zja, por. telewizja – telewizyjnyaluzja – aluzyjnyinwazja – inwazyjny itp. Znając jednak siłę oddziaływania języka angielskiego na dzisiejszą polszczyznę, można spodziewać się, że upowszechni się forma hipokrytyczny (po angielsku hypocritical)” [2].

[1] Kopaliński W., 1983, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, Warszawa, s. 174.

[2] http://poradnia.pwn.pl/lista.php?id=1447

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s